Adalet Bakanlığı İnsan Hakları Tazminat Komisyonu

1- Adalet Bakanlığı İnsan Hakları Tazminat Komisyonu nedir?
- İnsan Hakları Tazminat Komisyonu, 19/01/2013 tarih ve 28533 sayılı Resmi Gazetede yayınlanarak yürürlüğe giren 6384 sayılı “Avrupa İnsan Hakları Mahkemesine Yapılmış Bazı Başvuruların Tazminat Ödenmek Suretiyle Çözümüne Dair Kanun” ile kurulan bağımsız bir idari Komisyon olup 23 Eylül 2012 tarihinden önce Avrupa İnsan Hakları Mahkemesine (AİHM) yapılmış bazı başvurular için tüketilmesi gereken bir iç hukuk yoludur.

2- İnsan Hakları Tazminat Komisyonunun görev alanına hangi konular girer?
6384 sayılı Kanunun 2/1 maddesi gereğince; Komisyon;
a) Ceza hukuku kapsamındaki soruşturma ve kovuşturmalar ile özel hukuk ve idare hukuku kapsamındaki yargılamaların makul sürede sonuçlandırılmadığı,
b) Mahkeme kararlarının geç veya eksik icra edildiği ya da hiç icra edilmediği,
iddiasıyla Avrupa İnsan Hakları Mahkemesine yapılmış başvurulara bakmakla görevlidir.
Belirtmek gerekir ki, anılan Kanun 23/9/2012 tarihi itibarıyla AİHM nezdinde kaydedilmiş başvurular hakkında uygulanır. Dolayısıyla Komisyona yapılacak başvuru şikâyetleri yukarıda sayılan iki konudan biri veya ikisiyle ilgili olmak zorunda olduğu gibi 23 Eylül 2012 tarihinden önce bu şikayetlerle ilgili olarak AİHM’e yapılmış usulüne uygun bir başvurunun da var olması gerekmektedir.

3- Tazminat Komisyonunun görev alanının genişletilmesi mümkün müdür?
-Evet. Avrupa İnsan Hakları Sözleşmesi ve Türkiye’nin taraf olduğu ek protokoller kapsamında korunan haklara ilişkin Avrupa İnsan Hakları Mahkemesinin yerleşik içtihatları doğrultusunda Ülkemiz aleyhine verilen ihlal kararlarının yoğunluğu dikkate alınmak suretiyle, Adalet Bakanlığınca teklif edilecek diğer ihlal alanları bakımından da Bakanlar Kurulu kararıyla Komisyonun görev alanı genişletilebilir.
Ancak şu an itibariyle Komisyonun yetkisi yukarıda açıklanan iki görev alanıyla sınırlıdır.

4- Komisyon kimlerden oluşur?
-Adalet Bakanı tarafından hâkim-savcı sınıfından atanan dört üye ile Maliye Bakanı tarafından maliye personeli arasından atanan bir üye olmak üzere beş kişiden oluşur. Komisyon Başkanı üyeler arasından Adalet Bakanı tarafından seçilir.

5-Komisyon nasıl karar alır?
-Komisyon, üye sayısının salt çoğunluğuyla toplanır ve toplantıya katılanların salt çoğunluğuyla karar verir. Kamu kurum ve kuruluşları ile yargı mercileri, Komisyonun görevi kapsamında ihtiyaç duyduğu her türlü bilgi ve belgeyi gecikmeksizin Komisyona göndermek zorundadır.

6- Komisyona müracaat nasıl yapılır?
-Komisyona müracaat, Avrupa İnsan Hakları Mahkemesine başvuru tarihini ve numarasını gösteren resmi kayıt kabul mektubu, başvuru formu ve diğer ilgili bilgi ve belgelerle birlikte, müracaat edenin kimlik bilgilerini içeren imzalı bir dilekçeyle yapılır.
Müracaatlara ilişkin düzenlenecek kâğıtlar damga vergisinden, yapılacak işlemler harçlardan müstesnadır. Diğer bir ifadeyle Komisyona müracaat herhangi bir harca tabi değildir.

7- 6384 sayılı Kanunun 5/1 maddesinde belirtilen başvuru formundan ne anlaşılmalıdır?
-Burada belirtilen başvuru formu, Komisyona sunulacak başvuru dilekçesi değil, başvuranın AİHM’e başvururken mahkemeye sunmuş olduğu başvuru formudur. Dolayısıyla Komisyona müracaat ederken Komisyona hitaben yazılacak başvuru dilekçesi yanında ayrıca istenen belgelere AİHM’e yapılan başvuru formunun da eklenmesi gerekir.

8- Müracaatın bizzat Komisyona yapılma zorunluluğu var mıdır?
-Hayır. Müracaatın Cumhuriyet başsavcılıkları aracılığıyla da yapılması mümkündür. Cumhuriyet başsavcılığı, müracaat evrakını derhal Komisyona gönderir. Bu durumda Cumhuriyet başsavcılığına yapılan müracaat tarihi esas alınır.

9- Müracaat yaparken harç ödeme zorunluluğu var mı?
-Hayır. Müracaatlara ilişkin düzenlenecek kâğıtlar damga vergisinden, yapılacak işlemler harçlardan müstesnadır.

10- Komisyona müracaat süresi ne kadardır?
-Başvuran, 6384 sayılı Kanununun “Müracaatın şekli ve süresi” kenar başlıklı 5. maddesinin yürürlüğe girdiği 20/02/2013 tarihinden itibaren altı ay içinde Komisyona müracaat edebilir. Bu süre içinde müracaatta bulunmayanlar Avrupa İnsan Hakları Mahkemesinin münhasıran iç hukuk yollarının tüketilmemiş olması gerekçesine dayanan kabul edilemezlik kararının kendilerine tebliğinden itibaren bir ay içinde de Komisyona müracaat edebilirler.

11- Müracaat hangi hallerde Komisyon tarafından reddedilir?
-Komisyon;
a) Müracaat konusu başvurunun, Avrupa İnsan Hakları Mahkemesince öngörülen iç hukuk yollarının tüketilmesi koşulu dışındaki diğer kabul edilebilirlik şartlarını taşımadığını,
b) Komisyona süresinde müracaat edilmediğini,
c) Müracaat edenin hukuki menfaati olmadığını,
ç) Müracaatın Kanunun 2 nci maddesi kapsamına girmediğini,
tespit ederse müracaatı reddeder.

12- Komisyonunun başvuruları karara bağlaması için öngörülen bir süre var mıdır?
Evet. Komisyon, müracaat hakkında dokuz ay içinde karar vermek zorundadır.

13- Komisyon kararlarına itiraz mümkün müdür?
-Evet. Komisyon kararlarına karşı tebliğ tarihinden itibaren on beş gün içinde Komisyon aracılığıyla Ankara Bölge İdare Mahkemesine itiraz edilebilir. İtiraz dilekçesi müracaata ilişkin diğer tüm belgelerle birlikte derhal itiraz merciine gönderilir. Bu itiraz öncelikli işlerden sayılarak üç ay içinde karara bağlanır. Mahkeme tarafından Komisyon kararı yerinde görülmezse işin esası hakkında karar verilir. İtiraz üzerine verilen kararlar kesindir.

14- Kesinleşen Komisyon kararları sonrası hükmedilen tazminat müracaat edene nasıl ödenecek?
-Ödenmesine karar verilen tazminat, kararın kesinleşmesinden itibaren üç ay içinde Adalet Bakanlığı tarafından ödenir. Ödemeye ilişkin düzenlenecek kâğıtlar damga vergisinden, yapılacak işlemler harçlardan müstesnadır.

15- Komisyona müracaat edince AİHM önünde bulunan derdest dosyadaki haktan vazgeçilmiş mi olunacaktır? Diğer bir ifadeyle Komisyona müracaat edenin AİHM önündeki dosyası nasıl etkilenecektir?
AİHM, Müdür Turgut ve diğerleri/Türkiye (4860/09) başvurusu üzerine 11 Nisan 2013 tarihinde açıklanan kararı ile yargılamaların uzun sürdüğü iddialarına ilişkin olarak, Ülkemizde 6384 sayılı Kanunla kurulan İnsan Hakları Tazminat Komisyonu’na başvuruyu yeni bir iç hukuk yolu olarak kabul ettiğinden bu türden bir başvuruyu “kabul edilemez” bulmuştur. Bu itibarla bu yönde şikâyeti olanların Tazminat Komisyon’una müracaat etmeleri artık iç hukukta tüketmeleri gereken bir yol olmuştur.
Dolayısıyla uzun yargılama veya kesinleşmiş mahkeme kararlarının geç icrası/kısmen icrası yahut hiç icra edilmemiş olması şikâyetiyle 23 Eylül 2012 tarihinden önce AİHM’e müracaat etmiş olanların dosyaları hakkında AİHM, yukarıda anılan kararın bir sonucu olarak zaten “kabul edilmezlik” kararı verecektir. Bu itibarla Komisyona müracaat etmekle herhangi bir hak kaybının oluşması söz konusu değildir, bilakis süresi içerisinde Komisyona başvurulmaması durumunda iç hukuku tüketmedikleri için hak kaybının meydana gelmesi mümkün olacaktır.

Son Haberler

İletişim

İsim

E-posta

Adres: Ziaur Rahman Cad. No:27/6 Çankaya
Ankara / Türkiye
Telefon: +90 312 447 11 66 (pbx)
Faks: +90 312 447 11 36
E-posta: info@hukab.org